باب 13 عدم جواز معامله گونه‌هاى مختلف از يك كالا 796 - ( 1 ) عبدالله بن سنان از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه مىفرمود : « على عليه السلام معاملهء يك وسق خرماى خيبر را با دو وسق خرماى مدينه به دليل برترى خرماى خيبر ( پست‌تر بودن خرماى مدينه ) ناپسند مىشمرد . » 797 - ( 2 ) ابن مسكان از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « على عليه السلام معاملهء دو وسق خرماى مدينه را با يك وسق خرماى خيبر ، ناپسند مىشمرد . » 798 - ( 3 ) سيف تمار [ / خرمافروش ] گويد : « به ابوبصير گفتم : دوست دارم از امام صادق عليه السلام دربارهء معاملهء دو طبق خرماى مطبوخ - نامرغوب - با يك طبق خرماى مشقق [ / خرمايى كه هسته آن جدا شده است ] سوال كنى . ابو بصير از امام عليه السلام پرسيد و امام پاسخ داد : اين ناپسند است . ابو بصير گفت : به چه دليل ؟ امام عليه السلام فرمود : على عليه السلام معاملهء يك وسق خرماى مدينه را با دو وسق خرماى خيبر ( به دليل نامرغوب‌تر بودن خرماى مدينه ) « 1 » ناپسند مىشمرد و چنين نبود كه على عليه السلام حلال را ناپسند شمارد . » ارجاعات گذشت : در روايت ششم از باب دوم فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « كالاهاى پيمانه‌اى و وزن‌كردنى كه از يك اصل هستند ، در معامله ، يكى افزوده‌اى بر ديگرى ندارد بلكه پيمانه در برابر پيمانه و وزن در برابر وزن . » و نيز اين امام على عليه السلام سخن كه : « پنبه ، افزوده‌اى بر نخ ندارد در حالى كه اصل آنها يكى است . پس معاملهء آنها شايسته نيست مگر به يك اندازه و وزن در برابر وزن . » و در روايت هفتم از باب ششم فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « معاملهء يك وسق از خرماى مدينه به دو وسق از خرماى خيبر - به دليل مرغوب بودن خرماى مدينه - ناپسند است . » مىآيد : در باب پنجم از باب‌هاى صرف ، آنچه مناسب با اين بحث است ، ملاحظه كنيد .

--> ( 1 ) . ظاهراً عبارت صحيح « به دليل مرغوب‌تر بودن خرماى مدينه است » تا معاوضه يك وسق خرماى مدينه با دو وسق خرماى خيبر معنى دهد .